Pantokrator

Wszechwładca


Chrystus Pantokrator (Wszechwładca) jest najpopularniejszym z ikonograficznych wizerunków. Od czasów wczesnochrześcijańskich jego temat jest właściwie niezmienny. Historycy sztuki zauważają, że jest on częścią sceny Wniebowstąpienia.  Wizerunek ten ma za zadanie przedstawiać główną prawdę soboru Nicejskiego (325r.) mówiącą o tym, że Jezus jest unią hipostatyczną (czyli zjednoczeniem osobowym) dwóch natur – boskiej i ludzkiej.

Pantokratora przedstawia się w kilku formach. Jako osobę do pasa lub siedzącego na tronie. Jest także używany w scenie Wniebowstąpienia i różnych scenach mówiących o szczególnym kontakcie świętego z Chrystusem. Postać ta jest też często używana w kopułach świątyń, aby podkreślić panowanie i opiekę Syna Bożego.

Twarz Chrystusa jest tak przedstawiana, by sprawiała wrażenie, iż Pan obejmuje wszystko co wokół Niego. Prawa ręka uniesiona w geście błogosławieństwa, a w lewej trzyma księgę Pisma Świętego, czasem otwartą na słowach: „Ja jestem światłością świata”, „Ja jestem droga prawda i życie” lub „Kto idzie za mną nie chodzi w ciemności, lecz w światłości”. Pantokrator jest ubrany w purpurową tunikę (hition) i niebieski, zielony lub czarny płaszcz (hymation), co przypomina o Jego dwóch naturach.

Głowę otacza nimb krzyżowy. Ten rodzaj nimbu jest zarezerwowany w ikonografii tylko dla Chrystusa. Litery wpisane w krzyż to skrót Imienia Bożego z Księgi Wyjścia „Jestem który Jestem”. Dziewięć kresek wyznaczających krzyż ma znaczenie Dziewięciu Chórów Anielskich. Ikona opisana jest greckim monogramem opisującym Chrystusa IC XC.

 

Inne ikony Pantokratora wykonane w pracowni:

galeriaprac/jhs/pantokrator